Bugun...


Ali Erdoğan

facebook-paylas
ALİYA İZZETBEGOVİÇ
Tarih: 19-10-2021 09:29:00 Güncelleme: 19-10-2021 09:29:00


ALİYA İZZETBEGOVİÇ

Tarihte Bugün

Bugün 19 Ekim 2021.

Bundan 18 yıl önce 19 Ekim 2003’de vefat eden Bosnalı Devlet adamı, bilge lider ve bağımsız Bosna Hersek'in İlk Cumhurbaşkanı: ALİYA İZZETBEGOVİÇ kimdir? Bosna Hersek'in Bosanski Samac şehrinde Mustafa ve Hiba çiftinin beş çocuğundan biri olarak 8 Ağustos 1925'te dünya ya gelen Aliya, 3 yaşındayken ailesiyle Saraybosna'ya taşınarak eğitimini burada sürdürdü ve bir Alman lisesinde eğitim gördü.

Lise çağında üstün kabiliyeti ve İslami konulara duyarlılığı ile öne çıkan Aliya, gençlik yıllarında ülkedeki Müslümanlara yönelik ayrımcılığa başkaldıran isimler arasında yer aldı. Kendisi gibi düşünen arkadaşlarıyla birlikte “Müslüman Gençler Kulübü” nü kurdu. Kulüp kısa sürede büyüyerek bir yardım derneğine dönüştü. Özellikle II. Dünya Savaşı zamanında ihtiyaç sahiplerine büyük yardımlar yapmışlardır. Ülke yönetimini ele geçiren komünist rejimin ile birlikte, dini inançların toplumsal hayattaki varlığı giderek azaldı.

Aliya’nın İslami görüşü savunması ve ateizme karşı oluşu mevcut yönetimin hedefi haline geldi. Bu sebeple 1946'da tutuklandı beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. Cezaevinden çıktıktan sonra önce Ziraat Fakültesine kaydolan Aliya, iki yıl sonra ise Hukuk Fakültesine geçti ve buradan mezun oldu. Halida Hanım ile 1949'da dünya evine giren Aliya'nın Leyla, Sabina ve Bakir adlarında üç çocuğu oldu. Marksist-Leninist görüşlere sahip Josip Broz Tito liderliğinde ki yönetinde sıkıntıların artması üzerine; Yugoslavya'da insan hakları için mücadelesini sürdüren İzzetbegoviç , "Preporod", "Takvim" ve "Glasnik" gibi gazete ve dergiler de kimliğini ifşa etmeden yazılarını, çocuklarının baş harflerinden oluşan "LSB" mahlası ile yayınladı.

İslam dünyasının içinde bulunduğu durumla da yakından ilgilenen Aliya, 1960'larda yazmaya başladığı "İslam Deklarasyonu" isimli eserini 1970'te yayınlandı. Ancak 1974'te hazırlanan yeni bir anayasayla bazı geleneksel İslami kurumların yeniden işlev kazanmasına imkan sağladı, bazı camiler ve medreseler yeniden hizmete açıldı. 1980'de Devlet Başkanı Tito'nun ölümüyle federasyon Cumhurbaşkanlığı konusunda bir anlaşmazlık ortaya çıktı. Bunun üzerine altı federal eyaletin her birinin Cumhurbaşkanının sırayla bir yıl federasyon Cumhurbaşkanlığı yapması üzere anlaşma sağlandı.

Bu gelişmeyle birlikte ülkede kısmen bir demokratikleşme dönemine girilmiş oldu. İzetbegoviç'in oğlu bu ortamdan yararlanarak babasının makalelerini bir kitapta toparlayıp, 1983'te "İslamî Manifesto" adıyla yayınladı. Kitabın yayınlanması geniş çapta bir yankı uyandırdı. Mevcut rejim bu gelişmeye tahammül edemeyerek Aliya İzetbegoviç'i Avrupa'nın ortasında İslam Cumhuriyeti kurmak istiyor diye suçlayarak, beraberindeki on iki Müslüman aydın ile birlikte tutuklanarak 14 yıl hapis cezasına mahkum edildi. Daha sonra Yargıtay kararıyla hapis cezası 11 yıla indirildi. 1988'de çıkarılan bir afla da serbest bırakıldı. İzzetbegoviç tahliye olduğu dönemde dünyada bulunan komünist rejimlerde çöküş dönemi başlamıştı.

Demokratik Eylem Partisi'ni kurarak 5 Aralık 1990 tarihinde Bosna'da gerçekleştirilen Genel Seçimlere giren Aliya İzzetbegoviç Yugoslavya'daki altı sosyalist cumhuriyetten biri olan Bosna Hersek'in Cumhurbaşkanı oldu. Yugoslavya'nın dağılma sürecine girmesiyle Bosna Hersek'in bağımsızlığı gündem’e geldi. Yugoslav Halk Ordusu (JNA) 1991'de Slovenya'da çatışmaları provoke ederken, kısa bir zaman sonra Hırvatistan'da da çatışmalar başladı. 1991'de, çatışmalar Bosna Hersek'in Ravno ve Popovo köylerine de sıçradı.

1 Mart 1992'de gerçekleştirdiği referandum sonrasında Bosna-Hersek bağımsızlığını ilan etti. Fakat Sırplar hemen arkasından Bosna yönetiminde söz sahibi olan Müslümanlara karşı savaş açarak katliama başladılar. Hırvatistan ve Slovenya'nın bağımsızlık mücadelesine destek veren Avrupa Birliği ve ABD, Bosna-Hersek'i Sırp saldırıları karşısında yalnız bıraktılar. Askeri açıdan oldukça zayıf olan Bosnalı Müslümanlar Sırpların önemli şehirleri işgaline mani olamadılar. Sırplar; 20.yy.da Avrupa’nın ortasında ele geçirdikleri Bosna şehirlerinde büyük katliam ve soykırım gerçekleştiriyorlar ve dünya bunu seyrediyordu.Özellikle bölgedeki camileri, köprüleri ve İslamî Kültür izleri taşıyan tarihî eserleri tahrip ettiler. 1995 yılında ABD'nin zoruyla imzalatılan Dayton Anlaşması'yla savaş sona erdi.

Savaşın sonucunda 250 bin insan hayatını kaybetmiş, 1 milyondan fazla insan da mülteci konumuna düşmüştü. Bosna-Hersek topraklarının % 51'i Müslümanlara ve Hristiyan Hırvatlara, % 49'u da Sırplara verildi. Ülkenin yönetimi de bu üç halk arasında paylaştırıldı. Bunun yanında Amerika Birleşik Devletleri, Müslümanlara ellerindeki silahları imha etmelerini ve ABD patentli silahları, yedek parçasız bir şekilde satın almalarını mecbur etti. Aliya İzzetbegoviç bu olaylardan ülkesini en az zararla kurtarmaya çalıştı. Ancak 14 Mart 1996'da hastalığı sebebiyle görevini bırakmak zorunda kaldı.

Bilge kişiliğiyle de tanınan Aliya İzzetbegoviç, geride "Doğu ve Batı Arasında İslam", "İslam Deklarasyonu", "Özgürlüğe Kaçışım", "Tarihe Tanıklığım" ve "Köle Olmayacağız" gibi eserler bıraktı. 19 Ekim 2003 tarihinde Saraybosna'da vefat eden Aliya İzzetbegoviç’in cenazesine farklı ülkelerden 150 binden fazla insanın katıldığı Boşnak lider, vefatından önce "ŞEHİTLERİN ARASINDA MÜTEVAZİ BİR MEZARA DEFNEDİLMEK İSTEDİĞİNİ" vasiyet etmesi üzerine Saraybosna'daki “Kovaçi Şehitliği” ne defnedildi. Ruhu şad. Mekanı cennet olsun.

ALİ ERDOĞAN

OKURUMBEN



Bu yazı 3328 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ

''ndhaber.com'' haber sitesini nasıl buldunuz?


nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI